رنه دکارت: به جای تسلط بر جهان، باید بر خویشتن مسلط شد. ***
بودا: ذهني‌ كه‌ انباشته‌ از انديشه‌هاي‌ آزمندي‌، خشم‌، و شيفتگي‌ است‌ اعتماد را نشايد. چنين‌ ذهني‌ را نبايد به‌ حال‌ خود رها ساخت‌؛ آن‌ را بايد سخت‌ مهار كرد. نه‌ مادر، نه‌ پدر و نه‌ هيچ‌ يك‌ از نزديكان‌ نمي‌توانند به‌ اندازه‌ يك‌ ذهن‌ تربيت‌ شده‌ در حق‌ ما نيكي‌ كنند *** .  
آگوستين‌ قديس‌: انسانها بايد تواضع‌ پيشه‌ كنند و محدوديتهای جدی خود را درباره‌ اينكه‌ به‌ چه‌ چيزهايی مي‌توانند معرفت‌ يقينی بيابند، بدانند. ***
عبدالكريم‌ سروش‌: شريعتي‌، پروژه‌ بازرگان‌ را به‌ اوج‌ رساند و نه‌ فقط‌ يك‌ دنياي‌ آباد، بلكه‌ يك‌ انقلاب‌ دنيوي‌ را از دل‌ دين‌ بيرون‌ آورد. ***
بودا: آن‌ كسي‌ كه‌ دور از من‌ مي‌زيد اما در طريق‌ راستی گام‌ مي‌زند هميشه‌ به‌ من‌ نزديك‌ است‌ ***
دكارت: هر چيزي‌ را كه‌ من‌ به‌ طور واضح‌ و متمايز به‌ تصور آورم‌، صحيح‌ خواهد بود  *** .  
نیچه: این انتهای کفر نیست، آغاز تفکر است، ما خدارا آفریدیم؟ یا خدارا مارا ...؟! ***
علی شريعتی: توحيد فقط‌ يك‌ ايده‌ي‌ كلامي‌ - اعتقادي‌ نيست‌، يعني‌ صرفاً به‌ اين‌ معنا نيست‌ كه‌ خدا يكي‌ است‌ و دوتا نيست‌. توحيد، تجلّيات‌ اجتماعي‌، تاريخي‌ و رواني‌ دارد. ***
عبدالکریم سروش: در جامعه‌ ما كساني‌ كه‌ دم‌ از ضديت‌ با غرب‌ مي‌زنند، خودشان‌ از مرعوب‌ترين‌ افراد در برابر غرب‌اند. دليل‌ آن‌ هم‌ اين‌ است‌ كه‌ غرب‌ را يك‌ هيولاي‌ پرهيبتي‌ مي‌انگارند كه‌ به‌ هيچ‌رو با هيچ‌ نيرو، با آن‌ مواجهه‌ نمي‌توان‌ كرد. ***
دكارت‌: ما قادر هستيم‌ مدعي‌ شويم‌ كه‌ جسم‌ وجود ندارد و همچنين‌ ادعا كنيم‌ كه‌ جهاني‌ نيز وجود ندارد... اما هرگز نمي‌توانيم‌ ادعا كنيم‌ كه‌ من‌ وجود ندارم‌. زيرا من‌ مي‌توانم‌ در حقيقت‌ ساير اشياء، شك‌ كنم‌. ***  
ویتگنشتاین: ما زندانیانِ قدرتِ وهم گونه ی زبان هستیم... ***
ويتگنشتاين‌: فلسفه‌، يك‌ آموزه‌ نيست‌، بلكه‌ يك‌ فعاليت‌ است‌. ***
بودا: شما بايد، خود بكوشيد؛ بودا فقط‌ راه‌ را مي‌آموزد.  ***
ملاصدرا: من‌ در اين‌ زمان‌ در ميان‌ جماعتي‌ گرفتار شده‌ام‌ كه‌ هرگونه‌ تأمل‌ در متون‌ و ژرف‌ انديشي‌ را نوعي‌ بدعت‌ در دين‌ مي‌شناسند. تو گويي‌ آنها حنبليهاي‌ كتب‌ حديث‌ هستند كه‌ حق‌ با خلق‌ و قديم‌ با حادث‌ بر آنها مشتبه‌ شده‌ است‌. ***
عبدالكريم‌ سروش‌:انقلاب‌ اسلامي‌ در كشورما، انقلاب‌ بسيار پرشوري‌ بود، پرهيجان‌ بود، پر از عشق‌ بود، اما فقر تئوريك‌ داشت‌، و اين‌ فقر تئوريك‌ يعني‌ كمبود همان‌ سهمي‌ كه‌ عقل‌، بايد نسبت‌ به‌ آن‌ اداء كند و همچنان‌، اين‌ فقر، باقي‌ مانده‌ است‌. ***
هراكليت‌:  شما هرگز نمي‌توانيد در يك‌ رودخانه‌، دوبار شنا كنيد. امّا  كراتيلوس‌  در برابر او مي‌گفت‌:اما شما قادر نيستيد حتي‌ براي‌ يك‌ بار هم‌ در رودخانه‌ شنا كنيد؛ زيرا هم‌ همان‌ رودخانه‌ و هم‌ شما چنان‌ تغييرپذير هستيد كه‌ لغات‌ «همان‌» و «شما» داراي‌ معناي‌ واقعي‌ نيستند. ***  
۰
يکشنبه ۱۸ مهر ۱۳۸۹

ایران جهانی ، جهان ایرانی

دکتر ابراهیم فیاض
از آن وقتی که اروپایی ها در "وستفالی" دور هم جمع شدند و دعوای بین خودشان را با تعریف مرزهای ملی فیصله دادند نزدیک به 200 سال می گذرد . پس از آن غرب ،تمام دنیا را مطابق مرزهای رسمی ، تعریف و به این ترتیب فرهنگ که قبل ازآن ، مرز بندی ها را رقم می زد ، کنار گذاشته شد . اما اروپا که خود مبتکر مرزبندهای ملی بود و گفتمان "دولت – ملت" را پدید آورد ، جغرافیای دنیا را بر اساس همین گفتمان ، تکه پاره کرد او که همواره قومیت ها را تشویق به تجزیه نموده در مورد خودش، آهنگی دیگر ساز کرد و خود قدم به قدم به سمت وحدت و یکپارچگی گام برداشت. به این ترتیب غرب در حالی که دنیا با شعار استقلال قومیت ها به واحد های کوچکتر و بد بخت تر، تجزیه می کند ، خود هر روز بزرگتر و متحد ترمی شود. محدوده ایران ، اگر چه امروز کوچکتر از 150 سال پیش است ، با این وجود بلحاظ فرهنگی عمقی بزرگ و یگانه دارد .اقوام مختلف موجود در ان ،تکثر زیبای متحدی را ساخته اند که سازنده برترین پیشینه ی تمدنی جهان است. نه فقط امروز که در گذشته ها هم – این کثرت قومی ، در قالب فرهنگ متحد ایرانی خود را آشکار ساخته تا آنجا که اقوام همسایه ، از آبشخور زلال این فرهنگ متحد، آب برده و می برد . بنابراین در جغرافیای امروز ایران ، ایرانیان را داریم و در تمامی محدوده فرهنگ متحد ایران (از تاجیکستان تا مرزهای چین وهند ، از تبریز تا باکو ،تفلیس و قفقاز، از بلوچستان تا خلیج بنگال ، از تبریز تا ارض روم ، از خوزستان تا بحرین و...) ، "ایران وندان " را . و می بینیم که این محدوده عظیم تا چه اندازه بر سر چهار راه تاریخ ، تاثیر گذار بوده است . بنابراین اگر خواستار احیاء تز ابر قدرتی ایران هستیم باید به یگانگی فرهنگی این محدوده عظیم بیندیشیم و برای آن ، برنامه ریزی نماییم . ایرانی و ایرانوند امروز ، اینک وظیفه تاریخی خطیری دارد و باید – قطع نظر از مرزهای ملی بر ساخته ی مکتب وستفالی – به اتحاد کامل فرهنگی در این جغرافیای تمدنی بیندیشید . آنها که شعارهای کورناسیونالیستی را پیش می کشند ، دنباله رو های مکتب تفرقه و تجزیه وستفالی هستند . اسلام و ایران و زرتشتی و ارمنی همانقدر آمیخته اند که زبان ترکی ، فارسی ، ارمنی ، عربی و .... با یکدیگر آمیخته اند . سرزمین تمدن ایرانی ، اقوامی را در خود جا داده که بلحاظ فرهنگی و ظرفیت معنا سازی ، برترین قوم خود در جهان هستند . آذری های ایران ، پایه ی تمدن ترک زبانان عالم هستند. و همچنین است در باره کردهای ایران ، عرب های ایران ، بلوچ های ایران و ... . باید بگوییم متاسفانه اگر چه ایران با کوشش نیاکان ما ، ماهیت جهانی دارد ، با این حال جهان ایرانی امروز اصلا با این عظمت سازگار نیست ! بالاخره کی ایرانی ِ امروز ، عظمت جایگاه تمدنی امروز و مسئولیت امروز و فردای خود را در خواهد یافت ؟ آنچه را در ادامه می خوانید ، دیدگاه های دکترابراهیم فیاض است که حاصل تحقیق خود را در چند سطر پیرامون کارکردهای تمدنی شهرهای ایران توضیح داده است می خوانید :
ایران جهانی ، جهان ایرانی
چرخه معرفتی ایران در جغرافیای معرفتی ایران ترسیم می شود .حوزه تمدنی ایران دارای یک نظام جغرافیایی تولید معنا و مبادله معنا است و فهم این چرخه ما را به نظام تولید معنا و مبادله معنای ایران سوق می دهد که برای باز تولید آن در راستای ابر قدرت شدن ایران را هدایت می کند .
اصفهان ، قلب معرفتی ایران است که عقل نظری ایران را باز تولید می کند و شیراز مرکز تلفیق فرهنگ هندی با فرهنگ ایرانی است که معرفت شرقی یا هندی باز تولید شده در ایران را باز تولید می کند ( نمونه بارز آن حافظ است ) . و تهران مرکز تلاقی حس گرایی خراسان و احساس گرایی آذری است . این بدنه معرفتی ایران است که تغذیه ساختار معرفتی ایران را به عهده دارد و شهرهای مرزی و همسایگان ایران را تغذیه جهانی می کند. ( به همین دلیل ایران بایستی مثل گذشته ساختار درونی و مرزی خود را با توجه به بیرون خود تنظیم کند تا بتواند ساختار درونی خود را در سطح هدایت گرا و معنا ساز جهانی قرار دهد .)
بوشهر ، شهری است که به پشتوانه شیراز ، سیاست گذاری حوزه خلیج فارس را به عهده دارد و تعیین کننده سیاست های ایرانی در ناحیه خلیج فارس است ( نقشه های قدیمی خلیج فارس و خاطرات مربوط به این منطقه سند بسیار مهمی برای نکته مذکور است ) . نکته مهم این است که پشتوانه این نفوذ منطقه ای بو شهر ، شهر شیراز بوده است که از مشروطه به این طرف که متاسفانه جغرافیای وابستگی در ایران رواج یافته ، رابطه این دو شهر نیز در سیاستگذاری خلیج فارس از بین رفته است و بوشهر، شهر مصرفی و بندری تجارت مصرفی ایران شده است .
بندرعباس ، شهر آفریقایی ایران است یعنی آفریقای سیاه را پوشش فرهنگی ، سیاسی واقتصادی داده است و این از کناره دریای عمان شروع شده و تا یمن ادامه پیدا کرده و در شرق آفریقای سیاه خاتمه پیدا کرده است که تانزانیا نمونه بارز آن است و طراحی و حرکتهای اقتصادی ، سیاسی و فرهنگی ایران در این مناطق در بندر عباس صورت می گیرد . زاهدان ، شهر هند ، پاکستان و چین ایران است . نقطه شروع فرهنگ شرق در ایران سیرجان است که در زاهدان به اوج خود می رسد و زاهدان با پشتوانه کرمان به عنوان شهر معرفتی ، می تواند در خصوص سیاستگذاری مربوط به هند ، پاکستان و چین به خوبی عمل کند و مرکز مبادلات شرق ایران را تشکیل دهد .
اهواز، شهرخاورمیانه عربی غیر خلیج فارس است . مناطقی مثل شمال عربستان ، عراق عربی ، اردن ، سوریه عربی ، فلسطین ، لبنان عربی ، مصرو شمال آفریقا جزو این مناطق هستند . همدان ، مرکز مطالعه و تعیین نفوذ در کردستان عراق تا شمال سوریه و جنوب ترکیه و شمال لبنان و شمال آفریقا است . در این حوزه صوفیه و تصوف ایرانی وجود دارد ، بنابراین می تواند به مرکز مطالعات غرب ایران تبدیل شود . تبریز ، شهر مطالعات و سیاستگذاری مربوط به ترکیه ، بلغارستان ، رومانی و دریای بالکان است . این نکته کفتنی است که مردم تبریز مردمی تاجر مسلک هستند .
ارومیه ، ارومیه را می توان شهر اروپایی و غربی ایران دانست که می تواند دروازه غرب در ایران باشد و برای کشورهای ارمنستان ، گرجستان و اوکراین تا اروپای شرقی برنامه ریزی کند . این شهر ، شهر چند قومی ، چند مذهبی و چند نژادی است .
گرگان ، بجننورد و قوچان : مراکز پیوندی آسیای میانه و شرق خزر هستند . بدلیل پیشینه این شهرها ، از نظر اقتصادی و راهبردی ظرفیت بکری دارند .و حلقه مکمل ایرانی در بعد معرفتی هستند و بخش مهمی از خراسان بزرگ را تشکیل می دهند .
مشهد مرکز پیوند فرهنگ ساز افغانستان تا شمال چین و مرکز مبادلات فرهنگی با غرب میانه آسیا است .
به این ترتیب ، ایران به خودی خود تبدیل به یک جهان می شود ، چرا که تمامی جهان از غرب تا شرق در ایران خلاصه شده است . همانطور که آشکار شد ، فهم ایران جهانی ، کلید ابر قدرتی ایران است .
تقسیم بندی جهان امروز بر اساس محوریت غرب است .حتی تقسیم جهان با مرزهای سیاسی و ملیت های غیر ملیتی و دولت سازی اجباری از قرن هجدهم ، مقدمه وضع امروز بوده است که انگلیس برای اولین بار آنرا شروع کرد . بعد از آن آمریکا ، جهان را در قالب جهانی سازی و حمله به کشورها و تجزیه آنها بود.
اگر ایران می خواهد پایدار بماند باید به احیای حوزه تمدن خود بازگردد. جغرفیای فرهنگی (نه لزوماً سیاسی) ابر قدرتی خود را ایجاد کند . فرهنگ عمومی ایران بدون این پایدار نخواهد ماند و ایران نه فقط از نظر بیرونی ، بلکه از نظر درونی نیز دچار رکورد و واماندگی خواهد شد .
Share/Save/Bookmark
نام شما

ایمیل شما
نظر شما *