بودا: شما بايد، خود بكوشيد؛ بودا فقط‌ راه‌ را مي‌آموزد.  ***
علی شريعتی: توحيد فقط‌ يك‌ ايده‌ي‌ كلامي‌ - اعتقادي‌ نيست‌، يعني‌ صرفاً به‌ اين‌ معنا نيست‌ كه‌ خدا يكي‌ است‌ و دوتا نيست‌. توحيد، تجلّيات‌ اجتماعي‌، تاريخي‌ و رواني‌ دارد. ***
ويتگنشتاين‌: فلسفه‌، يك‌ آموزه‌ نيست‌، بلكه‌ يك‌ فعاليت‌ است‌. ***
۰
جمعه ۲۹ دی ۱۳۹۶

پرسش از تنهایی!

حسین مصباحیان
پرسش از تنهایی!
تنهایی چیست؟ چه مکانی، زمانی، سکوتی، فردی، چنین تجربه ای را که هم عمیق است و هم در عین حال متواضع، هم در تأمل غنی است و هم در عین حال بی توجه به غنای خویش، هم کشنده است و هم در عین حال صلح آمیز، شکل می دهد؟ چه چیز سبب می شود که کسی مانند کافکا روز را به انتظار شب سر کند و شب که شد بنویسد: « حتی شب نیز به اندازه کافی شب نیست. هیچ کس نمی تواند به اندازه کافی تنها باشد، سکوت به اندازه کافی پیرامون هیچ کس وجود ندارد.»
چه چیز باعث می شود که بین بی کسی (Loneliness) و تنهایی (Solitude ) فرق قائل شویم؟ آیا می توان تجربه کسی مانند سنت آنتونی (St. Antony)، که بیست سال در غار تنهایی زیست را تجربه تنهایی نامید؟ یا گفتگوی او با خدا را باید انحلال تنهایی خواند؟ آیا حتی تجربه کسی مانند کافکا را می توان تنهایی نامید یا به محض اینکه پای نوشتن به میان می آید، پای «دیگری» هم به میان می آید و این «دیگری»، هر که می خواهد باشد، خود نقیض تنهایی است؟ اگر همه اینها را از تنهایی بگیریم، چه چیز از تنهایی می ماند؟ اینکه انسان همواره آرزو می کند که تنهایی را به تمامه تجربه کند و راز آن را دریابد، از کجا می آید؟
اگرازمطالعه فلسفه تنهایی، پنج ویژگی (آزادی، هماهنگی با خود، هماهنگی با طبیعت؛ چشم انداز اندیشیده (Reflective Perspective) و خلاقیت) قابل دریافت باشد ، چرا باید کسی مثل ارسطو در اخلاق نیکوماخوس بنویسد:« تنها زیستن به این معناست که آدمی یا باید یک حیوان(چهارپا) باشد، یا یک خدا؛ و چون هیچ یک از این دو نیست، دوستی باید کرد، دوستی تضمینی برای یک زندگی سعادتمندانه است، چرا که انسان یک مخلوق سیاسی است و طبیعت او زندگانی با دیگران است.» آیا به راستی معنای تنهایی ، گسستن از دنیای شوم و عقیم واقعیت و پیوستن به جهان خجسته پی و بارور رویاها و آرمان ها است ؟ یا بر عکس، آزادی تنهایی خطر سقوط آزاد در بی کسی را نیز با خود حمل می کند؟
تنهایی مگر نه این است که هم مجازات ما است و هم پاداش ما ؟ آیا جز این است که هم محکوم هستیم که تنها زندگی کنیم و هم محکوم هستیم که از تنهایی خویش درگذریم ؟ آیا جز این است که هنگامی که آدمی بر خویش آگاهی می یابد ، بر تنهایی خود نیز آگاه می شود ؟ آیا جز این می توان گفت که تنهایی ، آگاهی بر خود و آرزوی گریز از خویشتن آست ؟ مگر نه این است که انسان هرگز به آنچه می کند به تمامه دل نمی سپارد و بخشی از او- شاید عمیق ترین بخش او- همواره برکنار و گوش به زنگ می ماند ؟ و چون چنین است ، تنهایی آیا ” زمان عشق ” و زمان مهیاشدن برای خطر کردن نیست؟
Share/Save/Bookmark
نام شما

ایمیل شما
نظر شما *