۰
شنبه ۱۱ آبان ۱۳۸۷

مثنوی معنوی از نگاهی دیگر

مثنوی معنوی از نگاهی دیگر

مثنوی معنوی ، شاید شگفت انگیزترین اثر ادبی – عرفانی ایرانیان باشد . استاد فروزانفر درباره ی این اثر می گفت : « مثنوی مانند دیگر کتب به ابواب و فصول قسمت نشده و از حیث نظم و ترتیب اسلوبی مانند قرآن کریم دارد که معارف و اصول و عقاید و قواعد فقه و احکام و نصایح پشتا پشت در آن مذکور و مطابق حکمت الهی به هم آمیخته است و مانند کتاب آفرینس نظمی به خود مخصوص دارد و تابع سنن و آئینهای مصنفان و مولفان کتب عادی و معمولی نیست و از اینرو افکار فلسفی و اصول تصوف و مبانی علوم انسانی در مثنوی پراکنده و متفرق است و فی المثل ممکن است مطلبی به نحو اجمال در دفتر اول ذکر شود و تفضیل آن در دقتر دیگر و یا مواضع مختلف بیاید و تا آنگاه که نظر مولانا در همه ی موارد پشت سر هم قرار نگیرد بالطبع فهم آن مطلب از روی شمول و احاطه میسر نمی شود »  .
سجادی ، براستی در « مثنوی معنوی از نگاهی دیگر » ، کار بزرگی صورت داده است و کوشیده گسستگی های ظاهری در این اثر کبیر را باز نماید و فهمی استوار تر از آن ارائه نماید . وی در مقدمه می نویسد :« نگارنده به عنوان معلمی که سی و هفت سال از عمر خود را بر سر تدریس نهاده و با دانش آموزان و دانشجویان در سطوح مختلف از ابتدایی تا دوره های تخصصی دکتری همراه بوده است ، بر این باور است که معلم تا خود درس را چنان که باید درنیابد ، نخواهد توانس به دیگری بفهماند و یکی از دلایل عمده ی عدم موفقیت در امر تعلیم و تعلم همین است .
بنده را ادعای فهم بیت بیت مثنوی نیست ولی بدان مباهی است که این اثر شریف منیف را از آغاز تا انجام بارها خوانده و کوشیده است تا خود بفهمد و آنگاه در پی تقهیم برآید و از خدا نیازمندانه می طلبم تا مرا مشمول حال آنان نکند که به قول استاد علامه فروزانفر : « مثصد را نمی شناسد و به جزئیات هم التفاتی نمی توانند بکنند مانند کسی که بر هواپیما یا مرکبی شتابنده و تیز رفتار سوار است که راه را می پیماید و از مناظری که بر آنها می گذرد ، اطلاع کافی به دست نمی آورد .
سعی بنده بر آن است تا گسستگی ها را بنمایاند ، دلیل آن ذکر ، و حلقه های اتصال را معین کند ؛ و نیک واقف است که حریم حرم شعر مولانا را شکستن ، گستاخیی عظیم است . زیرا که « با شکستگی ارزد به صد هزار درست » اما چه توان کرد که اقتضای معلمی تشریح و تقطیع است . اعتقاد من بر آن است که غزل مولانا ، سعدی و حافظ و .. را باید به صورت مجموعه ای واحد و تصویری کلی که مبین تناسب و تعادل میان جزء جزء اهضا است نگریست و لذتی روحانی برد . جدا کردن یک عضو از این پیکر و آنگاه سخن گفتن درباره ی چند و چون آن موجب می شود تا نه آن پیکره زیبا و بکر بماند و نه ان عضو به زندگی و زیبایی خویش ادامه دهد . شاید بتوان این ادعا را درباره ی بخش هایی از مثنوی هم صادق دانست ، اما پی بردن به تک تک ابیات آن بدون تشریح ، و لاجرم بازشناسی نقاط گسست و پیوست ممکن نیست .
ناشر این کتاب موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران است و تلفن آن : 66953342 می باشد .

Share/Save/Bookmark
نام شما

ایمیل شما
نظر شما *