جبر و تفویض در فلسفه و عرفان اسلامی ملک زاده علی ؛ جبر و تفویض در فلسفه و عرفان اسلامی ؛ راهنما : احمد بهشتی ؛ مشاور : مهدی دهباشی ؛ تاریخ دفاع : 26/10/81 ؛ 514 ص .
کلید واژه ها : خبر ، تفویض ، فاعلی حققی ، حاکمیت نیرویی ماورائی ، امرّ بین الامرین .
چکیده
مسأله جبر یا اختیار بعد از قبول فاعلی حقیقی که آفریدگار تمام جهان هستی ، با قدرت ، اقتدار و حکمت بوده و سرانجامی مسئولیت زا برای آدمی قرار داده است مهمترین دغدغه فکری بشر به شمار می آید . از گذشته ای بس دور اعتقاد به حاکمیت نیروئی ماورائی بر تمام اعمال انسان و از پیش نگاشته شدن کردار و سعادت یا شقاوت او ، دارائی یا ناداری و غیره برای انسان ، یا حاکمیت اختیاری بنی آدم ، بر اعمال و رستگاری و نارستگاری خویش ، فکر بشر را به خود مشغول ساخته است . همانطور که اعتقاد به جبر نقشی ویرانگر و افیونی برای مردمان و جوامع به همراه داشته است، پذیرش اختیار او را به دنبال سازندگی ، تربیت ، مسئلویت پذیری و حرکت کشانده است .
در تلاقی اندیشه با آموزه های دینی در آئین انسان محور و متعالی اسلام این موضع به شکل کلامی ، فلسفی و عرفانی خود را نمایان ساخته است ، که هر کدام به گونه ای متناسب با بستر خود به حل این معما پرداخته اند و از همین جا اختلاف نظرها ظاهر و حقیقت مطلب پنهان تر گشته است .
در این رساله ما بر آن شدیم تا آنچه بزرگان و اندیشمندان مسلمان از متکلم ، فیلسوف عارف با قبول مبانی مستدل و شهودی خود برای تفسیر و توضیح جبر و تفویض و تبیین این سخن عظیم القدر شیعی یعنی « امرّ بین الامرین » ذکر کرده اند در یک مقال جمع نموده و با مقایسه ی آنها با یکدیگر و تحقیق در آن ، میزان موفقیت آنها در کشف حقیقت مطلب تحقیق نمائیم و البته با توجه به لوازم سخن آنها که ناشی از مقدمات پذیرفته شده می باشد ، سنجش رضایت و تطابق آموزه های دینی را با آن به عهده عقل سلیم و وجدان خواننده گذاشته ایم .
کد مطلب: 1218
|
|
