رابطة عدل الهی ، اختیار و امامت در تفکر خواجه نصیرالدین طوسی

بیات ، معصومه ؛ رابطة عدل الهی ، اختیار و امامت در تفکر خواجه نصیرالدین طوسی ؛ راهنما : غلامحسین ابراهیمی دینانی ؛ مشاور : رضا داوری ؛ تاریخ دفاع : 27/04/81 ؛ 457 ص .
کلید واژه ها : عدل الهی ، اختیار ، امامت ، نبوت ، اخلاق ، سیاست ، اثبات صانع ، علم کلام ، رابطه عقل و وحی ، قضا و قدر ، صفات الهی .
چکیده
در این رساله ، نگارنده در ابتدا به نقاط عطف حیات فکری و سیاسی خواجه نصیرالدین طوسی پرداخته است . یکی از مهمترین مباحثی که در این راستا به آن می پردازد مسئلة نزدیک شدن کلام و فلسفه به عنوان یکی از مهمترین شئونات فکری خواجه است و در پرتو همین مسئله است که « رابطة عقل و وحی » را در تفکر خواجه نصیر مورد کاوش قرار می دهد و به آن به عنوان یکی از اساسی ترین مسائل می پردازد که در عین حال مسئله ای است باقی و هنوز هم محل بحث این مسئله محل تداوم اندیشه خواجه است که در حکمت متعالیه هم به نحو بارزی تجلی یافته است .
به طور کلی این رساله دارای پنج بخش است که ذیل هر بخش فصولی آمده است . بخش اول آن شامل چهار فصل است . در فصل اول الگوی تحقیق ارائه شده و سیر و دستاوردهای فکری خواجه در فصل دوم آمده است و مباحثی مانند رابطة کلام و فلاسفه و نیز دفاع از فلسفه در برابر غزالی و رازی مورد توجه واقع شده است . سومین فصل « علم کلام و شئونات آن » است . و فصل چهارم « مکتب فکری شیعه » با تأکید بر تفکر خواجه است .
پس از طی این مراحل وارد بخش دوم می شویم که در این بخش و فصلهای پنجگانة آن ، «اثابت صانع » در برهان خواجه نقطة عزیمت است و « شناخت صفات الهی » بحث بعد از آن است . و در سه فصل از این بخش نیز با توجه به ضروریات بحث ، به صفاتی از صفات الهی پرداخته شده است که مانند قدرت ، علم و ارادة الهی مدخلیتی خاص در این رساله و موضوع آن را دارند. محور سومین بخش این رساله « افعال الهی » است . در شش فصل این بخش ، نگارنده توجه خود را به « حسن و قبح » و « جبر و اختیار » معطوف کرده سپس « غرض در افعال الهی » را در دو اندیشة اعتزالی و اشعری مورد کنکاش قرار داده است . دو فصل بعدرا نیز با « قضا و قدر » و «تکلیف » ادامه داده و با بحث از « قاعدة لطف » این بخش را به پایان رسانده است .
چهارمین بخش از این پژوهش از 4 محور « نبوت » ، « امامت » « اخلاق » و « سیاست » تشکیل یافته است که در پرتو نظرات خواجه تبیین شده اند و بالاخره بخش پنجم و پایانی این پژوهش ، عهده دار تبیین روابط بین عناصرفکری خواجه نصیر بالأخص در مفاهیم مورد بحث ( عدل ، اختیار و امامت ) شده است که در چند محور بررسی این موضوع را در دستور کار خود قرار داده است.

کد مطلب: 1229