وحدت و کثرت وجود در فلسفه و عرفان اسلامی با تکیه بر آثار ابن سینا ، ابن عربی و ملاصدرا

 نوبخت ، بیژن ؛ وحدت و کثرت وجود در فلسفه و عرفان اسلامی با تکیه بر آثار ابن سینا ، ابن عربی و ملاصدرا ؛ راهنما : غلامحسین ابراهیمی دینانی ؛ مشاور : احمد بهشتی ؛ تاریخ دفاع : 15/11/83 ؛ 195 ص .
کلید واژه ها : وحدت وجود ، کثرت وجود ، ابن سینا ، ابن عربی ، صدرالمتألهین .
چکیده
این رساله به بررسی موضوع وحدت و کثرت در آثار سه شخصیت بزرگ فلسفی و عرفانی در جهان اسلام می پردازد . این سه شخصیت بزرگ ، ابن سینا نماینده بزرگ فلسفه مشاء ابن عربی بنیانگذار عرفان نظری و ملاصدرا معمار حکمت متعالیه می باشند . مباحث این رساله در سه بخش و در هر بخش به چهار مسأله پرداخته می شود . این مسائل عبارتند از : بررسی مفاهیم اساسی نزد هر یک از این شخصیتها ، موضوع گیری و استدلال آنها در مسأله وحدت و کثرت و نتایج و آثار نظری آن .
اختلاف این سه شخصیت در رویکردشان به « وجود » و هستی است . رویکرد ابن سینا به موضوع فلسفه مفهوم است . که متأثر از فلسفه ارسطو می باشد . رویکرد ابن عربی شهودی است . ملاصدرا نیز در ابتدا رویکردش مفهومی و ذهنی بود ، تا اینکه او نیز به « وجود » رویکردی شهودی می کند . ابن عربی فهم نظریه وحدت وجود را با عقل ممکن نمی داند . اما ابن سینا و ملاصدرا با توجیه عقلانی نظریه خود می پردازند . مفاهیم فلسفی در فلسفه ابن سینا جایگاه روشنی ندارد و بین مفاهیم ماهوی و منطقی در نوسان است . اما در فلسفه ملاصدرا این مفاهیم جایگاه اصلی خود را می یابد علاوه بر آن مفاهیم جدیدی ابداع میشود . ابن سینا « وحدت » را در حوزة الهیات و « کثرت » را در ماسوی ا... اثبات و توجیه می کند . مهم ترین قاعده فلسفی نزد ابن سینا قاعده «الواحد » است . ابن عربی با ابداع مفاهیمی چون « اعیان ثابته » و دادن معنای جدیدی به واژه هایی چون « خیال » و « اسماء » به توجیه کثرات می پردازد . حقیقت از نظر ابن عربی « واحد کثیر » است . از نظر او خدا در ظهور عین اشیاء و در ذات با آنها متباین است .
ابن عربی فهم نظریه خود را بر فهم و تحقق اجتماع ضدین می داند . ملاصدرا برخلاف ابن عربی نظریه « وحدت وجود » را توجیه عقلانی می کند .

کد مطلب: 1222