اندیشه ای کلامی ابن ابی جمهور احسائی

رشیدیان ، غلامرضا ؛ اندیشه ای کلامی ابن ابی جمهور احسائی ؛ راهنما : غلامحسین ابراهیمی دینانی ؛ مشاور : سید محمد باقر حجتی ؛ تاریخ دفاع : 15/09/75 ؛ 207 ص .
کلید واژه ها : توحید واجب الوجود ، برهان صدیقین ، معاد .
چکیده
محمد بن زین الدین علی بن ابراهیم بن حسن ابن ابی جمهور احسائی درنیمه اول قرن نهم در شهر احصاء بحرین در خانواده ای از اهل علم و تقوا به دنیا آمده است . او یک فیلسوف ، عارف ، فقیه و متکلم بوده است .
طی مباحثه ای که بین او و فاضل هروی روی داد ، حضار ابن ابی جمهور را لقب متکلم عرب دادند.
یکی از مهمترین کتابهای او « المجلی » می باشد که عمر خود را بر سر آن گذاشته و در واقع دائرة المعارفی ست که تقریباً همه مسائل شناخته شده آن عصر را در بر می گیرد . در این کتاب عرفان فلسفه و کلام کاملاً آشکار است .
هدف ابن ابی جمهور همان هدف سید حید آملی بوده است و از کتابهای جماع الاسرار و منبع النوار و همچنین نص النصوص ( شرح فصوص الحکم ابن عربی ) بسیار استفاده کرده و گاهی عین عبارات او را می آورد و از سید حیدر آملی ، با عبارات « سید علامه متأخر ، دارای قوة مکاشفه راستین ، فاضل متأخر و قطب اقطاب ( قال الفاضل المتأخر قطب الاقطاب قدست نفسه الشریفه ) تعریف کرده است .
ابن ابی جمهوری مانند آملی قائل بوده که « شریعت و طریقت و حقیقت سه کلمه مترادفند به یک معنا و آن حقیقت شرع محمدی است » .
ابن ابی جمهور در فلسفه از شیخ اشراق بسیار متأثر بوده است او را « شیخ الهی » می نامند . و از کتاب حکمة الاشراق و المقاومات و التلویحات وی قسمتهایی را نقل می کند . در مورد علم الهی نظریات شیخ اشراق را می پذیرد و با عبارات تحسین آمیزی از آن تجلیل می کند و نظر خواجه نصیرالدین را نیز مطرح می کند و آن را نیز اشراقی می داند و از نظرات ابن سینا در مورد علم الهی را خطا می داند .
ابن ابی جمهور از انسانهای بزرگی چون بایزید بسطامی ، حلاج ، شبلی ، عبدالله انصاری ، محمد غزالی ، ابن عربی، سعدالدین حموی ،افلاطون ، ارسطو ، فرفُریوس ، فارابی ، ابن سینا ، فخر رازی ، نصرالدین طوسی ، و قطب الدین شیرازی بهره برده و به سخنان آنان استناد کرده است . و همچنین مطالبی از کتاب هدایه الحکمه اثیرالدین ابهری شاگرد خواجه نصیرالدین طوسی ذکر کرده است و مطالب او را بررسی نموده است .
همانطور که مشاهده می شود از حکماء و عرفاء بسیار اقتباس نموده و خودش نیز به این مطلب مقرّ است . البته وی تصریح می کند که پیروی ازحکماء و عرفاء بخاطر آناست که آنان متابعت از ائمه اطهار ( سلام الله علیهم اجمعین ) میکرده اند و عقیده آنان همان عقیده امامان است .

کد مطلب: 1232