آراء و عقاید کلامی شیخ طوسی

شریعتی نجف آبادی ، رحمت الله ؛ آراء و عقاید کلامی شیخ طوسی ؛ راهنما : غلامحسین ابراهیمی دینانی ، مشاور : احمد بهشتی ؛ تاریخ دفاع : 06/08/76 ؛ 296 ص .
کلید واژه ها : شیخ طوسی ، معرفت خداوند ، اثبات خداوند ، صفات خداوند ، توحید ، افعال خداوند ، معاد ، نبوت ، امامت ، نهی از منکر .
چکیده
موضوع بحث پایان نامه آراء و عقاید کلامی شیخ طوسی ، متوفی در قرن پنجم و بزرگترین مرجع تقلید و متلکم و مفسر و یک شیعة امامیه محض در جهان اسلام و دارای حدود پنجاه کتاب در همة علوم اسلامی و مؤسس حوزة علمیة نجف اشرف و ... است . که از صفات بارز او استقلال فکری است .
روش تحقیقی شیخ طوسی در آغاز هر باب این است که اول موضوع بحث را روشن کرده و سپس خلاصه و پایه های آن را عنوان می کند و بیشتر از متد « اِن قلتَ ... قلنا ... » استفاده می کند بسیاری از مسائل معقول را از راه معرفت نفس دنبال می کند تا خواننده زودتر و بهتر متوجه آنها بشود.
اکنون لازم است بالاجمال اهم مسایل ابتکاری شیخ طوسی که به عنوان نتیجه این پایان نامه تلقی میشود، ذکر گردد :
1- او بر خلاف متکلمین تعریف و موضوع علم کلام را تکلیف می داند .
2- او عامل معرفت خدارا خوف می داند ،زیرا تا انسان به وجود خالق پی نبرد آرام نمی گیرد ، لذا شناخت حضرت حق را واجب و در نتیجه کسبی تلقی می کند .
3- از فحاوی مطالب وی می شود استنباط کرد که او معتقد به اصالت و اشتراک معنوی وجود است ، هر چند با بیان دیگر او ( شماره 4 ) منافات داشته باشد .
4- او بر خلاف دیگران یکی از صفات خداوند را موجودیت می داند .
5- او از آیه « قل ایّ شیء اکبر شهاده قل الله » به دست می آورد که خداوند بزرگترین شیی است ولی جسم نیست .
6- او به خالقیت و فاعلیت خدا باور دارد نه به علیت او ، چون انجام هیچ کاری را بر خدا ضروری نمی داند و به این ترتیب اعادةمعدوم را ممکن می داند ، چرا که خداوند بر هر کاری قادر است و روی این حساب معاد را هم جسمانی می داند .
7- او منحصراً موجود مجرد را خدا می داند ، لذا ستارگان را از جنس همین اجسام تلقی می کند و ملائکه را هم مستحق عذاب و ابلیس را از جنس ملائکه تلقی می کند .
8- او خدا را از طریق و صور نوعیه اجسام و حرکتی نظیر حرکت جوهری اثبات کرده ، می گوید : تغییر ظواهر اجسام معلول تغییر بواطن است و تغییر بواطن هم تنها به قدرت خداست ؛ لذا بعید نیست ملاصدرا از آن راه به کشف حرکت جوهری رسیده باشد .
9- خداوند را قدر بر هر عملی حتی کار زشت میداند ولی معتقد است او عمل قبیح را اراده نمی کند .
10- او منظور از درخواست رؤیت از جانب حضرت موسی ( ع ) را ، علم حضوری و ضروری و بدیهی می داند که در دنیا با وجود حجاب تن میسر نیست .
11- ا و معتقد به حس ششم که با آن می شود خدا را درک کرد ، نیست .
12- او دین حضرت رسول ( ص ) را قبل از رسالت ، تابع هیچ شریعتی از ناحیه انبیای سلف نمی داند .
13- اومی گوید : طبق آیة « و ما ینق عن الهوی اِن هو الا وحی یوحی » حضرت رسول (ص) مطلقا قیاس و اجتهاد نمی کرد .
14- او غاصبان خلافت حضرت علی ( ع ) را کافر می داند که آن با شهادتین ظاهری آنان هم منافات ندارد و ثابت می کند که هیچ یک از افرادی نظیر طلحه و زبیر و عایشه و ... توبه نکردند.
15- او احباط و تکفیر اصطلاحی را رد کرده می گوید : منظور از احباط در قرآن کشف است نه ابطال ثواب و تفکیر را هم از باب تفصیل می داند نه از باب از بین رفتن گناهان و ...

کد مطلب: 1206