رابطه طبيعيات و مابعدالطبيعه در حكمت ابن‌سينا

27171 رضائي‌ره، محمدجواد
رابطه طبيعيات و مابعدالطبيعه در حكمت ابن‌سينا/ محمدجواد رضائي‌ره؛ به راهنمائي : احمد احمدي
چكيده به زبان فارسي، انگليسي
پايان نامه (دكتري) -- دانشگاه تربيت مدرس، دانشكده علوم انساني، 1378.
391 صفحه، كتابنامه

ابن‌سينا، حسين‌بن‌عبدالله فلسفه Philosophy / مابعدالطبيعه Methaphysics / طبيعيات Natural philosophy
چكيده : اين رساله در يك مقدمه و شش بخش تنظيم شده است : اول) تمهيدات ، دوم) مابعدالطبيعه از نظر ابن‌سينا، سوم) طبيعيات از نظر ابن‌سينا، چهارم) مسائل مابعدالطبيعه، پنجم) مسائل طبيعيات ، ششم) ماحصل و مرور. در مقدمه به بيان طرح تحقيق پرداخته شده است . سوالهاي اين طرح اصلي عبارتند از: .1آيا طبيعيات مبتني بر مبادي مابعدالطبيعي است ؟ .2آيا مابعدالطيبيعه سينوي نيز مبتني بر مبادي طبيعي است ؟ .3آيا كشف بطلان اصول طبيعيات قديم مستلزم باطل شدن برخي از احكام مابعدالطبيعه سينوي نيز هست يا نه؟ براي تحقيق پاسخ به اين سوالها در اين رساله دو رويكرد به آثار ابن‌سينا شده است : نويسنده در بخشهاي دوم و سوم كوشيده است كه به معارف مابعدالطبيعه و طبيعيات در مقام تعريف بنگرد و از زاويه نگاه شيخ و اصحاب او موضوع، مبادي، مسائل، روش تحقيق، هدف و غايت ، فايده، اعتبار و منزلت و در نهايت رابطه اين دو معرفت را با يكديگر، مورد بحث و نظر قرار دهد. علاوه بر اين، از تحليل و نقد آرا شيخ و شارحان او فروگزار نكرده است . اين دو بخش را مي‌توان از سنخ مباحث معرف‌شناسي پيشين تلقي كرد، يعني شناختي از معرفت كه مسبوق به تحصل تاريخي معرفت نيست ، بلكه بيشتر مبتني بر تعاريف است و معرفت را چنان مي‌بينند كه مي‌خواهند باشد و روشن است كه مقام تعريف همواره فراتر از مقام تحقق است . در بخشهاي چهارم و پنجم كوشيده است كه مسائل اصلي مابعدالطبيعه و طبيعيات را با ذكر براهين اثبات آنها به نحوي روشن عرضه كند تا در بخش هفتم بتواند داوري كند كه چه تعداد از مسائل مابعدالطبيعي مبتني بر اوليات و اصول متعارف است و به اصطلاح مسائل فلسفي خالص هستند و تغيير و تحولي كه در ساير معارف رخ مي‌دهد به اعتبار آنها لطمه نمي‌زند و چه دسته از مسائل مبتني بر مقدمات غيراولي-و به اصطلاح مسائل فلسفي غيرخالص -هستند، و از اين دسته چه تعداد از آنها مبتني بر مقدماتي هستند كه در طبيعات قديم به اثبات رسيده و چه تعداد از آنها بر مباديي استوارند كه خود از مسائل علوم ديگر نيستند بلكه از مبادي بديهي غيراولي هستند، مثل مشاهدات و مجربات . براي اينكه در اين رساله از ابهام و ايهام اصطلاحات حذر شود، در بخش دوم كه موسوم به تمهيدات است ، به تحليل و بررسي و نقد آرا شيخ و اصحاب او درباره "موضوع علم"، "مبادي علم"، "مسائل علم" و "طبقه‌بندي علوم" مبادرت شده است 57:9 ماحصل اين تحقيق اين است كه پاره‌اي از مسائل مابعدالطبيعي سينوي مبتني بر مسائل طبيعي قديم است و همين طور پاره‌اي از مسائل طبيعي بر احكامي مابعدالطبيعي است و روشن است كه با كشف بطلان اصول طبيعات قديم آن دسته از احكام مابعدالطبيعي كه مبتني بر احكام طبيعي بوده‌اند از اعتبار ساقط مي‌شوند و اين حادثه اتفاق افتاده است .
دانشگاه تربيت مدرس ، دانشكده علوم انساني

کد مطلب: 242