تصحیح و تعلیق کتاب کشف الفواید فی شرح قواعد العقاید

صاحبی شاهرودی ، عبدالعلی ؛ تصحیح و تعلیق کتاب کشف الفواید فی شرح قواعد العقاید ؛ راهنما : ید محمد باقر حجتی ؛ مشاور : علیرض فیض ؛ تاریخ دفاع : 16/05/76 ؛ 187 ص .
کلید واژه ها : تفکر ، تقابل ، جوهر فرد ، واجب عقلی ، واجب نقلی .
چکیده
بر هیچ اندیشمندی پوشیده نیست که امتیاز انسان بر دیگر موجودات خصیصه ای است که منحصر در انسان است و در دیگر موجودات نیست ، این خصیصه اعضاء و ارگانهای مادی و فیزیکی و حواس پنجگانه ظاهری نیست چرا که این امور در حیوانات قوی تر از انسانهاست .
بنابراین امتیاز انسان بر دیگر موجودات به داشتن تفکر و تعقل است و از آنجا که بشر موجود اندیشمند است تراوشهای سلولی مغزی او در طول تاریخ علم و فرهنگ و تمدن و تفکر چهار جریان فکری مهم ( مشائی ، اشراقی ، کلامی ، عرفانی ) را به وجود آورده است .
یک بحث مهم رساله ، جوهر فرد و جزء لایتجز است که در چکیده نمی گنجد ، سپس اقسام عرض را به اعتقاد متکلمان آنگاه به اعتقاد حکما بیان می کند سپس به اقسام تقابل ( 1- تضاد 2- نفی و اثبات 3- عدم و ملکه 4- تضایف ) و تعریف آنها می پردازد . دور و تسلسل را تعریف و ابطال می کند . آنگاه حدوث اجسام را اثبات می کند . [ جسم خالی از حوادث نیست و هر چه خالی از حوادث نیست حادث است ] در اثبات صانع به اعتقاد حکما گوید : بدون شک موجودی هست ، اگر واجب بالذات باشد مطلوب اثبات شده و الا یا دور و یا تسلسل
می شود .
صفات خدا را به ثبوتی و سلبی تقسیم کرده در بحث قدرت می گوید : اگر خدا فاعل موجب باشد ( مثل آتش و حرارت ) عالم قدیم خواهد شد . تالی باطل است و مقدم نیز مانند آن . و در صفت علم و اثبات آن گوید افعال الهی محکم و متقن است و هر که چنین باشد عالم است آنگاه اقوال مختلف را در علم الهی نقل می کند در بحث حسن و قبح عقلی نظر منکرین ( اشاعره ) را رد و نظر مثبتین ( معتزله ) را تأیید می کند .
آنگاه بحث نبوت و مباحث مربوط به آن مانند عصمت انبیاء را مطرح می کند و اعتقاد امامیه ، معتزله اشاعره و دیگر فرق اسلامی را شرح می دهد و قول برهمنان هند را نقل و رد می کند سپس بحث معجزه را می آورد . در اثبات اصل نبوت از قاعده اجتماعی : الانسان مدنی بالطبع استفاده می برد و طی چند مقدمه آن را به اثبات می رساند در بحث نسخ و جواز عدم آن ، قول جواز را به کافة مسلمین و جمعی از یهود نسبت می دهد ، و در بحث امامت پس از تعریف آن بحث وجوب نصب امام را مطرح می سازد که بعضی آن را واجب عقلی و برخی واجب نقلی دانسته اند . و بعضی نه واجب عقلی و نه نقلی دانسته اند .

کد مطلب: 1208